Tìm hiểu về lịch sử bóng đá giúp chúng ta nhận ra môn thể thao vua này không chỉ là một trò chơi giải trí, mà nó là tôn giáo, là ngôn ngữ toàn cầu kết nối hàng tỷ trái tim. Nhưng, có bao giờ quý vị độc giả tự hỏi: Trái banh tròn đã lăn qua những chặng đường nào trong lịch sử để có được vị thế “Vua” như bây giờ không?
Hãy cùng ngược dòng thời gian để khám phá hành trình nghìn năm đầy thú vụ của bóng đá, từ những bãi cát đẫm mồ hôi thời cổ đại cho đến tiếng còi khai cuộc của kỳ World Cup đầu tiên.
1. Phương Đông Huyền Bí: Môn Cúc Cúc Thời Nhà Hán
Theo tuyên bố chính thức từ Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA), phiên bản sơ khai nhất của bóng đá được ghi nhận có nguồn gốc từ Trung Quốc vào khoảng thế kỷ thứ 2 đến thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, dưới thời nhà Hán. Môn thể thao này được gọi là Cúc Cúc (Tsu’ Chu).
-
Luật chơi tinh tế: “Cúc” có nghĩa là trái banh bằng da, “Cúc” thứ hai nghĩa là đá. Người chơi sẽ sử dụng một trái banh bên ngoài là da thú, bên trong nhồi chặt lông chim hoặc tóc để tạo độ êm. Mục tiêu là sút trái banh vô một tấm lưới nhỏ căng giữa hai cột tre cao.
-
Tinh thần bóng đá nguyên bản: Điểm đặc biệt nhất của Cúc Cúc chính là quy định tuyệt đối không được sử dụng tay. Ban đầu, đây là bài tập bắt buộc để rèn luyện sự khéo léo, dẻo dai cho binh lính, trước khi trở thành trò tiêu khiển xa xỉ trong hoàng cung.
2. Phương Tây Rực Lửa: Đòn Roi Và Cơ Bắp Của La Mã – Hy Lạp
Cùng với thời điểm người phương Đông tâng trái banh bằng sự khéo léo, thì tại vùng Địa Trung Hải, các chiến binh Hy Lạp và La Mã cổ đại cũng có những cách rất riêng để chơi đùa với trái banh. Tuy nhiên, phong cách của họ lại mang thiên hướng của môn bóng bầu dục (rugby) ngày nay.
-
Môn Episkyros (Hy Lạp): Xuất hiện từ thế kỷ 4 – 5 trước Công nguyên, yêu cầu hai đội tìm cách ném hoặc đá trái banh qua đầu đối phương qua vạch ranh giới.
-
Môn Harpastum (La Mã): Được cải tiến từ người Hy Lạp, đây là môn “bóng đá” bạo lực bậc nhất lịch sử. Trên một sân cát hình chữ nhật, các cầu thủ được phép dùng các đòn đô vật, khóa tay, húc người để cướp một trái banh nhỏ đặc nhồi len hoặc bọt biển. Hoàng đế Julius Caesar thậm chí đã đưa môn này vô quân đội để kích thích sự hung hãn của binh lính trước khi ra trận.
Sự thật lịch sử: Dù diễn ra cùng thời đại, nhưng do khoảng cách địa lý nghìn trùng và sự hiểm trở của Con đường Tơ lụa, người La Mã và nhà Hán đá banh hoàn toàn độc lập mà không có sự du nhập hay học hỏi lẫn nhau.
3. Nước Anh Thế Kỷ 19: Nơi Khai Sinh Bóng Đá Hiện Đại
Mặc dù xuất hiện ở nhiều nền văn minh, nhưng bóng đá chỉ thực sự có “khai sinh” hợp pháp khi đặt chân tới nước Anh.
Sau hàng thế kỷ tồn tại dưới dạng những trận đấu tự phát bạo lực giữa các làng quê, bước ngoặt vĩ đại đã, ngày 26 tháng 10 năm 1863. Tại thủ đô London, đại diện các trường học và câu lạc bộ lớn tại Anh đã họp lại để thành lập Hiệp hội bóng đá Anh (FA).
Tại cuộc họp lịch sử này, bộ luật bóng đá đầu tiên ra đời. Quyết định quan trọng nhất là cấm hoàn toàn việc sử dụng tay chơi bóng (những người phản đối quyết định này đã tách ra để thành lập môn bóng bầu dục – Rugby). Từ đây, môn bóng đá hiện đại (Association Football, sau này gọi tắt là Soccer) chính thức được định hình.
4. Dấu Ấn Phương Đông: Kemari Nhật Bản Và Bóng Đá Thuộc Địa Việt Nam
Khi làn sóng bóng đá hiện đại của người Anh lan tỏa khắp thế giới, hai quốc gia Đông Á là Nhật Bản và Việt Nam đã tiếp nhận nó theo những cách rất riêng.
Nhật Bản: Từ trò chơi cung đình đến bóng đá hiện đại
Trước khi tiếp nhận bóng đá phương Tây vào năm 1873, người Nhật đã có môn Kemari (thúc cư) từ thế kỷ thứ 7. Khác với sự tranh chấp của bóng đá, Kemari là môn thể thao đậm chất quý tộc: những người chơi đứng thành vòng tròn và phối hợp tâng trái banh sao cho nó không rớt xuống đất.
Việt Nam: Môn thể thao du nhập theo dấu chân người Pháp
Tại Việt Nam, bóng đá hiện đại theo chân người Pháp du nhập vào Nam Kỳ từ khoảng năm 1896. Ban đầu chỉ phục vụ binh lính viễn chinh, môn thể thao này nhanh chóng mê hoặc người dân bản xứ. Tới năm 1905, những câu lạc bộ thuần Việt đầu tiên như Gia Định Sport và Ngôi sao Gia Định ra đời, đặt nền móng cho đam mê sân cỏ mãnh liệt của người Việt suốt hơn một thế kỷ qua.
5. FIFA World Cup: Cột Mốc Tôn Vinh “Môn Thể Thao Vua”
Sự phát triển vũ bão của bóng đá chuyên nghiệp đã dẫn tới sự kiện vĩ đại nhất: Khai sinh giải vô địch bóng đá thế giới (FIFA World Cup).
Ngày 28 tháng 5 năm 1928, tại đại hội FIFA ở Amsterdam, Chủ tịch Jules Rimet đã thúc đẩy một nghị quyết lịch sử để tổ chức một giải đấu độc lập dành cho cả cầu thủ chuyên nghiệp, thay vì sự gò bó mang tính “nghiệp dư” của Thế vận hội Olympic.
Năm 1930, kỳ World Cup đầu tiên chính thức được đăng cai tại Uruguay — quốc gia vừa giành 2 Huy chương Vàng Olympic liên tiếp và cũng là dịp đất nước này kỷ niệm 100 năm ngày độc lập. Với sự tham gia của 13 đội bóng vượt đại dương, giải đấu đã thành công rực rỡ, chính thức đưa bóng đá bước vào kỷ nguyên hoàng kim của một môn thể thao toàn cầu.
Lời Kết
Từ một trái banh làm bằng lông thú trong doanh trại quân đội nhà Hán, trải qua những cuộc tranh rực lửa trên cát của đấu sĩ La Mã, bóng đá đã được người Anh “vào khuôn khổ” và được thế giới nâng tầm thành World Cup. Sức hút của bóng đá nằm ở chính lịch sử thăng trầm và sức hút kỳ diệu của nó.
Quý độc giả ấn tượng với phiên bản bóng đá nào nhất trong lịch sử? Hãy để lại ý kiến dưới phần bình luận nhé!